عباس قديانى
492
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
پس از تبعيد از مصر مدتى در هندوستان ماند و آنگاه روانه اروپا شد . در پاريس با همكارى عبده دست به انتشار روزنامهء « عروة الوثقى » زد و در همين شهر بود كه در پاسخگويى به « ارنست رنان » در يكى از روزنامههاى پاريس پرداخت . سيد جمال به دعوت ناصر الدين شاه به ايران آمد . وى در آغاز مىپنداشت مىتواند با نزديكى به شاه انديشههاى اصلاحطلبانهاش را به اجرا بگذارد ، اما چون ماهيت و طبع شاهانه با هيچ اصلاحى موافق نبود و سيد جمال نيز آشكارا شاه را عامل بدبختيهاى مردم ايران مىشمرد و گام اول اصلاحات را اصلاح شاه مىدانست ، از ايران اخراج شد . سيد جمال وقتى براى دومين بار به ايران آمد به آستانه حضرت عبد العظيم ( در شهر رى نزديك تهران ) تبعيد شد و در آنجا علىرغم كنترل مأموران ، مبادرت به تشكيل جلسات مختلف كرد . در اين جلسات سيد جمال مردم را به قيام عليه بيدادگريهاى شاه تشويق مىكرد و شاه نيز كه وجود او را در ايران به زيان خود مىديد ، دستور داد تا او را درحالىكه به شدت بيمار بود ، از ايران تبعيد كنند . سيد جمال در اواخر عمر در تركيه زندگى مىكرد و غيرمستقيم تحت نظر سلطان عبد الحميد امپراتور عثمانى قرار داشت . پس از قتل ناصر الدين شاه توسط ميرزا رضا كرمانى ، سلطان عثمانى از او در هراس افتاد و دستور داد تا وى را مسموم كند . سيد حسن فراهانى سيد حسن فراهانى از وزيران شاه طهماسب اول صفوى . سيد زين العابدين سيد زين العابدين از وزيران سلطان حسين بايقرا . بعد از آنكه مدتى در مقام وزارت بود خواجه قوام الدين نظام الملك خوافى عهدهدار اين مقام شد و او معزول گرديد . پس از كشته شدن خواجه قوام الدين نظام الملك خوافى بار ديگر به مقام وزارت رسيد . در اين نوبت نيز بنا به سفارش و صلاحديد خواجه افضل الدين محمد از مقام خود معزول شد . بعد از خواجه افضل الدين محمد از طرف سلطان حسين ميرزا براى بار سوم به سيد زين العابدين تكليف قبول مقام وزارت شد . سيد زين العابدين نپذيرفت و پس از مذاكره مقرر شد كه سيد زين العابدين بدون قبول آن مقام بر سر ديوان حاضر شده و امور مربوط را سرپرستى كند و وزيران با صلاحديد او كارهاى مهم مملكتى را حل و فصل نمايند و بدين ترتيب سيد زين العابدين به سمت ( اطلع عليه ) ملقب گرديد و تا پايان عمر سلطان حسين ميرزا در اين سمت باقى بود . در زمان سلطنت بديع الزمان ميرزا نيز سيد زين العابدين مانند گذشته به تمشيت امور مملكتى پرداخت و اين كار نزديك به يك سال ادامه داشت . پس از انقراض حكومت بديع الزمان ، ميرزا سيد زين العابدين در حين فرار از هرات كشته شد . سيد شريف باقى شيرازى امير سيد شريف باقى شيرازى متخلص به « شريفى » از وزيران دربار شاه طهماسب اول صفوى بود . وى نخست به وزارت عراق رسيد و سپس كلانتر شيراز شد ، ولى ميانه او با ابراهيم خان والى فارس به هم خورد . به همين علت وزارت دارابگرد را به او دادند و پس از چندى وزير شاه طهماسب شد و ابراهيم خان را عزل كرد و به زندان افكند ولى خود نيز به زودى زندگى را بدرود گفت .